بەرزەفشاری خوێن ئەو نەخۆشییە کە بە بکوژە بێدەنگەکە ناسراوە، لە زۆربەی بارەکاندا هیچ نیشانەیەکی دیار نیشان نادات تا ئەو کاتەی زیانێکی قورسی بە خوێنبەرەکان و ئەندامە هەستیارەکانی جەستە دەگەینێت.
بەرزە فشاری خوێن چییە؟

بەرزە فشاری خوێن (Hypertension) بریتییە لە دۆخێکی پزیشکی درێژخایەن کە تێیدا ئەو هێزەی خوێن دەیخاتە سەر دیواری خوێنبەرەکان بە شێوەیەکی بەردەوام لە ئاستی ئاسایی بەرزترە، ئەم پەستانە زیادەیە وادەکات دڵ بە هەوڵێکی زیاتر و لەژێر فشارێکی قورستردا خوێن بۆ ئەندامەکانی جەستە بنێرێت، کە لە باوردۆخی درێژخایەندا دەبێتە هۆی لاوازبوونی ماسولکەی دڵ و تێکچوونی پێکهاتەی خوێنبەرەکان.  

پزیشکانی پسپۆڕ دەڵێن "نیشانەکانی بەرزی فشاری خوێن زۆر کات شاراوەن، زۆربەی تووشبووان هیچ نیشانەیەکیان تێدا دەرناکەوێت تا ئەو کاتەی پەستانەکە دەگاتە ئاستێکی زۆر مەترسیدار."

نیشانە سەرەتایی و گشتییەکان:

1- سەرئێشەی توند: بەتایبەتی لە کاتەکانی بەیانیاندا و لە بەشی دواوەی سەردا هەستی پێ دەکرێت.2- گێژبوون و سەرخولانە: هەستکردن بە ناڕەحەتی و تێکچوونی هاوسەنگی.3- لێڵبوونی بینین: پەستانی بەرز کار دەکاتە سەر دەمارە وردەکانی چاو و دەبێتە هۆی تەمومژاویبوونی بینین.4- خوێنبەربوونی لووت: لە هەندێک حاڵەتدا کە پەستانەکە بە خێرایی بەرز دەبێتەوە، موولوولەکانی لووت دەتەقن.

نیشانە پێشکەوتووەکان (کە ئاماژەن بۆ فشاری زۆر لەسەر دڵ و سییەکان):

1- تەنگەنەفەسی: هەستکردن بە کەمیی ئۆکسجین تەنانەت لە کاتی ئەنجامدانی کارێکی سادەشدا.2- ئازاری سنگ: هەستکردن بە توندی یان پەستانێکی قورس لە ناوەڕاستی سنگدا.3- لێدانی نائاسایی دڵ: هەستکردن بەوەی دڵ زۆر خێرا یان بە ناڕێکی لێ دەدات (Palpitations).4- هەستکردن بە ماندوێتی درێژخایەن: بێهێزییەکی بەردەوام کە بە پشوودان چاک نابێتەوە.

نیشانە بچوکەکان کە زۆرجار پشتگوێ دەخرێن:

1- زەنگەزەنگ لە گوێچکەدا: بیستنی دەنگێکی بەردەوام یان لێدانی وەک تپ تپ لە ناو گوێدا.2- سووربوونەوەی دەموچاو: بەهۆی فراوانبوونی موولوولەکانی خوێن لەژێر پێستدا.3- هەبوونی خوێن لە ناو میزدا: ئەمە ئاماژەیەکی مەترسیدارە بۆ ئەوەی پەستانەکە دەستی کردووە بە تێکدانی فلتەرەکانی گورچیلە.

پەیوەندی بەرزی پەستانی خوێن و تێکچوونی ئەندامەکان

توێژینەوەکانی ساڵی 2026 دەری دەخەن کە ملیۆنان دەمارەخانە و موولوولەی خوێن لە ناو مێشک، دڵ، و گورچیلەدا هەن کە ڕاستەوخۆ بەهۆی ئەم پەستانە بەرزەوە تووشی هەوکردنی درێژخایەن دەبن، یەکێک لە دۆزینەوە هەرە گرنگەکانی ساڵی 2026 ئەوەیە کە پەستانی خوێن تەنانەت ئەگەر کەمێکیش بەرز بێت، دەبێتە هۆی پیربوونی پێشوەختەی دەمارەکانی مێشک و کەمبوونەوەی توانای بیرکردنەوە.

گرینگە لە کاتی هەستکردن بە هەر نیشانەیەکی تەندرووستی، دەستبەجێ چارەخواز پەیوەندی بکات بە بنکەکانی تەندرووستییەوە و ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ بکات.