بۆ ماوەیەکی زۆر زاناکان پێیان وابوو کە نەخۆشییەکانی دڵ تەنها پەیوەستن بە وەرزش و کۆلیستڕۆڵ و جینی مرۆڤەوە، بەڵام توێژینەوەکانی دەیەی پیشووی گۆڤارە جیهانییەکانی وەک Nature Medicine و Journal of the American College of Cardiology بڵاوکراوەتەوە لەژێر ناونیشانی (The Gut-Heart Axis)، پەردەی لەسەر ڕاستییەکی سەرسوڕهێنەر لادادەن کە دەڵێن: "تەندروستی دڵ لە ناو ڕیخۆڵەکانەوە دەست پێ دەکات".

پەیوەندی نێوان ڕیخۆڵە و دڵ:

ئەم چەمکە پزیشکییە ئاماژە بەو پەیوەندییە بەردەوامە دەکات کە لە ڕێگەی میتابۆلیتە کیمیاییەکان و سیستەمی بەرگرییەوە لە نێوان کۆئەندامی هەرس و دڵدا هەیە، توێژینەوەکە دەریخستووە کە تریلیۆنەها بەکتریا لە ناو ڕیخۆڵەدا وەک "کارگەیەکی بایۆلۆژی" کار دەکەن و ماددەی وا بەرهەم دەهێنن کە دەتوانێت دڵ بپارێزێت یان تووشی جەڵتەی بکات.

دەرئەنجامە سەرەکییەکانی ئەم توێژینەوانە:

1- ماددەی TMAO و جەڵتەی دڵ
دەرکەوتووە کاتێک مرۆڤ گۆشتی سوور یان هێلکە دەخوات، جۆرە بەکتریایەک ماددەیەک بە ناوی TMAO بەرهەم دەهێنێت، ئەم ماددەیە وەک ژەهرێک وایە بۆ دەمارەکان، وا دەکات چەورییەکان بە ئاسانی بە دیوارەکانەوە بچەسپێن، ئەمەش مەترسی جەڵتەی دڵ و مێشک بە ڕێژەیەکی زۆر بەرز دەکاتەوە.

2- پاراستنی دەمارەکان لە ڕەقبوون
توێژینەوەکە ئاماژە بەوە دەکات کە بەکتریا سوودبەخشەکان لە ڕێگەی هەرسکردنی ڕیشاڵەکانەوە (Fiber)، جۆرە ترشێکی چەوری بەرهەم دەهێنن کە دەبێتە هۆی خاوکردنەوەی دەمارەکان و نزمکردنەوەی پەستانی خوێن، ئەمەش دڵ لە ماندووبوونی زیادە دەپارێزێت.

3- کاریگەری "ڕیخۆڵەی دزەکەر" لەسەر دڵ
خواردنی شەکری زۆر و خۆراکی دەستکرد دەبێتە هۆی لاوازکردنی دیواری ڕیخۆڵە، توێژینەوەکە دەریخستووە کە کاتێک دیواری ڕیخۆڵە درزی تێدەکەوێت، ژەهری بەکتریاکان دەچنە ناو خوێن و دەگەنە دڵ، ئەمەش دەبێتە هۆی هەوکردنی بێدەنگ لە ماسولکەی دڵدا و لە درێژخایەندا دەبێتە هۆی سستبوونی دڵ.

4- ڕێکخستنی کۆلیستڕۆڵ
یەکێک لە دۆزینەوە هەرە گرنگەکان ئەوەیە کە هەندێک جۆری بەکتریا لە ناو ڕیخۆڵەدا توانای تێکشکاندنی خوێی زراویان هەیە. ئەم پرۆسەیە جگەر ناچار دەکات کۆلیستڕۆڵی زیاتر لە خوێن ڕابکێشێت بۆ دروستکردنی زراوی نوێ، ئەمەش بە شێوەیەکی سروشتی ئاستی کۆلیستڕۆڵی خراپ لە خوێندا دادەبەزێنێت.

5- پەیوەندی بە سیستەمی بەرگرییەوە
نزیکەی 70%ـی سیستەمی بەرگری جەستە لە ناو ڕیخۆڵەدایە، توێژینەوەکە دەریخستووە کە هاوسەنگی بەکتریاکان ڕاستەوخۆ کاریگەری هەیە لەسەر ئەو خانە بەرگریانەی کە دەبنە هۆی دروستبوونی کڵۆبوونی خوێن (Blood Clots)، کە هۆکاری سەرەکی جەڵتە کتوپڕەکانە.

ئەم توێژینەوەیە دەرگای نوێی کردووەتەوە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا پزیشکانی دڵ تەنها جەخت نەکەنەوە سەر دەرمانی کیمیایی، بەڵکو گۆڕینی ژینگەی بەکتریای ڕیخۆڵە وەک چارەسەری سەرەکی و بنەڕەتی بۆ پاراستنی دڵ بەکاربهێنن.

سەرچاوە زانستییە پشتگیرەکان

Nature Medicine

Article: "Gut microbial metabolism of dietary choline and cardiovascular risk."

Journal of the American College of Cardiology (JACC)

Article: "The Gut Microbiome as a Therapeutic Target in Cardiovascular Diseases."

Circulation Research (American Heart Association)

Article: "The Gut Microbiota and Its Metabolites in Cardiovascular Disease."

Cleveland Clinic Journal of Medicine

Article: "TMAO: A novel biomarker of cardiovascular risk from gut microbiota."

European Heart Journal

Article: "Gut microbiota and cardiovascular disease: Evidence of a new therapeutic target."

ScienceDaily

Report: "How gut bacteria can impact heart health and blood pressure."

Cell Host & Microbe

Article: "Intestinal Permeability and the Role of the Microbiome in Heart Failure."

Harvard Health Publishing

Article: "Gut feelings: How food and gut bacteria affect your heart."