لەنێوان دەریای ئیجە و خەوندا

٥ نيسانی ٢٠٢٦

بڵاویبکەرەوە لە

لە شەوێکی تاریکدا، کاتێک دەریا و ئاسمان باوەش بە یەکدا دەکەن، مرۆڤ هەست دەکات تەنانەت خەونەکانیشی لەو نێوەندەدا ون دەبن.

کوردستان، ئەم نیشتمانە جوانەی شاخ و دەشت و ڕووباری لە ناخەوە بریندارە؛ برینێک کە نە بە شمشێری دوژمن، بەڵکو بە بێدەنگیی خۆی خوێنی لێ دەچۆڕێت.

لاوانی هەرێم، ئەوانەی کە دەبوایە هەوێنی ئایندە بن، لەنێوان دیاردەی بێکاری و نەبوونی دەرفەتدا، کارەساتی شەڕ، ڕێگای نامۆیی دەگرنە بەر. خەونەکانیان دەخەنە ناو کاغەزی پاسپۆرت و بەلەمە بچووکەکان و دەیسپێرن بە شەپۆلەکانی دەریا، بەڵام ئەو دەریایەی کە دەبێت ڕێگای ژیان بێت، دەبێتە گۆڕستانێکی بێدەنگ؛ کارەساتی دەریای ئیجە هەموو جارێک مێژوویەکی پڕ لە تەم و خەم دەنووسێتەوە.

منداڵێکی شیرەخۆر کە دەبوایە وەک قەقنەس بەرەو خۆر بفڕێت، لە لێواری دەریاکەدا خەوی هەتاهەتایی لێدەکەوێت. ئەو وێنەیە تابلۆی نیشتمانێکی بریندارە؛ بێدەنگە، بەڵام هاوارەکەی گوێی گەردوون کاس دەکات. ئەو منداڵە تەنیا تەرمێک نییە، بەڵکو کۆکەرەوەی هەموو ئەو خەونانەیە کە هەرگیز نەگەیشتنە کەنار.

لە خانەقین و لە باوەشی ڕووباری ئەڵوەندا، هاوینەکانیش بێ خەم نین. هەندێک گەنج، لە کاتی مەلەکردندا، بێ ئاگا لە مەکری قووڵاییی ئاو، خۆیان دەسپێرن بە چارەنووسێکی بێگەڕانەوە. ئەو ڕووبارەی کە جاران گۆرانیی «ئای ئەڵوەن ئای ئەڵوەن»ی بۆ شادیی دەگوت، ئێستا مۆرکی خەمێکی قووڵی لێ نیشتووە.

کوردستان هێشتا جوان و ئازیزە، بەڵام بێباکی لە بەڕێوەبردن و نادیاریی داهاتوو، بووەتە پاساوی دیاردەی کۆچ. ئەوانەی دەڕۆن، وەک باڵندەی کۆچەرین، بەڵام بە جیاوازییەکەوە، باڵندەکان دەزانن بۆ کوێ دەچن، بەڵام مرۆڤەکانی ئێمە لەنێوان هیوا و بێ‌هیواییدا باڵدەگرن. وەک ئەوەی لە ڕۆمانی "پیاوان لە ژێر خۆردا”ی غەسان کەنفانیدا هاتووە، کەس نەپرسێ: «بۆچی ئەوانەی لە ناو تەنکەرەکەدا خنکان، کە خۆیان حەشار دابوو بۆ ئەوەی لە بەسرەوە بچن بۆ کوێت، لە دەرگای تەنکەرەکەیان نەدا تا دنیا بەخەبەر بێتەوە؟» ئێستاش هەمان پرسیار لە شەپۆلەکانی دەریای ئیجەدا دەنگ دەداتەوە: بۆچی دەنگی خەونەکانمان نەبیستران؟

قاچاخچییەکان، بە چاوچنۆکی و بێبەزەیی خۆیان، مرۆڤ دەکەن بە کاڵا. بەلەمەکان لە جیاتی ئەوەی فریادڕەس بن، دەبنە قەفەسی مەرگ. لەو قەفەسانەدا ژن و پیاو، پیر و منداڵ، هەموویان لە شەوێکی کورتدا دەبنە چیرۆکێکی نەگوتراو.

پێویستە بڵێین: مرۆڤ کاتێک دەست لە خاکەکەی هەڵدەگرێت، کە هیوا لەناو دڵیدا دەمرێت. وەک کامۆ دەڵێت: "لە ناو تاریکییەکاندا، مرۆڤ دەبێت مانای ڕووناکیی بدۆزێتەوە”، بەڵام کاتێک تاریکیی باڵ بەسەر هەموو شتێکدا دەکێشێت، ڕووناکی تەنیا لە خەوندا دەبینرێت!

ئەورووپا لە خەیاڵدان و وێنای گشتیدا بەهەشتە، بەڵام لەڕاستیدا هەندێک جار سارد و تاقەتپڕوکێنە. ئەوانەی دەگەن، هەمیشە ناهەق نین، بەڵام هەمیشە ئاسوودەش نین. زەرەری گەورەی کوردستان لەوەدایە، باشترین سامانی خۆی کە لاوەکانیەتی، لەدەستیان دەدات؛ ئەوانەی دەبوو داهاتوو دروست بکەن، دەبنە بیرەوەرییەکی تاڵ.

لەنێوان ڕووبار و خەوندا، مرۆڤ هەمیشە خەون هەڵدەبژێرێت. ئەگەر نیشتمان ببێتە باوەشێک بۆ ئەم خەونانە، ژیان دەگەڕێتەوە؛ ئەگەر نا، دەریا هەمیشە چاوەڕێی چیرۆکێکی دڵتەزێنی تر دەبێت و شەوەکانیشمان درێژتر و تاریکتر دەبن، بەڵام بێگومان؛ هەندێک خەون، ناشکێن، بەڵکو دەخنکێن. لەناو شەپۆلەکاندا، بێدەنگ، بێ هاوار... وەک ئەوەی هەرگیز نەبووبن دەخنکێن، دەریا هەموو شتێکیان لەخۆ دەگرێت؛ ناوەکان، ڕووخسارەکان، خەندەکان... تەنانەت دوا وشەکانیشیان.

لەپاشان، بێدەنگییەک دەمێنێتەوە کە زۆر قورسترە لە هەر هاوارێک. دەڵێن مرۆڤەکان دەمرن... بەڵام لێرە، شتێکی تر دەمرێت کە هیوایە، کاتێکیش هیوا دەمرێت، نیشتمانیش هێدی هێدی دەبێتە وێنەیەک لەسەر کاغەز.

ئەو شەوە دەریا تەنیا جەستەی مرۆڤەکانی نەبرد، بەڵکو تەواوی سبەینێیەکیشی برد.

کەچی بۆ بەیانی، کاتێک خۆر هەڵهات، هیچ شتێک نەگۆڕابوو، جگە لەوەی کە جیهان لە چەند خەونێکی کەم بوو!!