هۆشداری دەدرێت لەهەر ماڵێکی هەرێمی کوردستان منداڵێکی “ئۆتیزمی” تێدا دەبێت

٢ نيسانی ٢٠٢٥

بڵاویبکەرەوە لە

کەمال جەباری ڕایگەیاند، دوای 20 ساڵی دیکە لە هەر 10 بۆ 15 منداڵێک لە کاتی لەدایکبوون، یەکێکیان ئۆتیزمی دەبێت و بەوەش هەر ماڵێک منداڵێکی ئۆتیزمی تێدا دەبێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، 2-4-2025، کەمال جەباری، سەرۆکی کۆمەڵەی ئۆتیزمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، سەرەڕای هەوڵی بێوچانی کۆمەڵەکەمان، ئۆتیزم لە هەرێمی کوردستان ساڵ دوای ساڵ زیاتر دەبێت، لە ساڵی 2008ـدا لە 150 منداڵ یەکێکیان ئۆتیزمی هەبوو، بەڵام ئێستا ژمارەکە هەڵکشاوە و لە 90 منداڵ، یەکێکیان ئۆتیزمی هەیە.

ئاشکراشیکرد، هۆشداری دەدەم کە دوای 20 ساڵی دیکە لە هەر 10 بۆ 15 منداڵێک لە کاتی لەدایکبوون، یەکێکیان ئۆتیزمی دەبێت و بەوەش هەر ماڵێک منداڵێکی ئۆتیزمی تێدا دەبێت.

ئەوەشی خستەڕوو، لە هەرێمی کوردستاندا سێ هەزار و 900 منداڵی ئۆتیزم هەن کە هەزار و 350ـیان لە پارێزگای هەولێرن، 80٪ـیان کوڕ و 20٪ـی کچن 40٪ـشیان ئۆتیزمەکەیان تووندە. لە پارێزگای سلێمانی 950 منداڵی ئۆتیزم هەن کە 79٪ـیان کوڕن، 21٪ـیان کچن و 45٪ـیان ئۆتیزمەکەیان تووندە.

لەبارەی پارێزگای دهۆک ڕوونیشیکردەوە، 900 منداڵی ئۆتیزم هەن، 77٪ـیان کوڕ و ئەوانی دیکەش کچن و 50٪ـیان ئۆتیزمەکەیان تووندە؛ لە زاخۆ 350 منداڵی ئۆتیزم و لە گەرمیانیش 350 منداڵی ئۆتیزم هەن.

ئاماژەی بەوەشکرد، بابەتی ئۆتیزم فەرامۆش کراوە و باری مادی و مەعنەوی خێزانەکان لەبەرچاونەگیراوە، کە ئەوەش بووەتە هۆی ئەوەی 50 خێزان بەهۆی ئۆتیزمەوە هەڵبووەشێنەوە؛ گوتیشی، "80٪ـی دایک و باوکی منداڵانی ئۆتیزم، دووچاری ناجێگیریی باری دەروونی بوون.

ڕاشیگەیاند، 49 سەنتەری حکومی و ناحکومی لە هەرێمی کوردستان دا هەن کە لە وەزارەتی ناوخۆ تۆمارکراون، لەوانەش 10 سەنتەریان حکومین و ئەوانی دیکە ناحکومین، کە 14ـەیان لە هەولێر، 8ـیان لە دهۆک، 7ـیان لە سلێمانی و 4ـیان لە گەرمیانن، لەگەڵ هەندێک سەنتەری دیکە لە ناوچەکانی دیکە.

سەرۆکی کۆمەڵەی ئۆتیزمی کوردستان جەختی لەوەشکردەوە، لەکۆی 3,900 منداڵی ئۆتیزم تەنیا 394ـیان مینحەیان هەیە کە دەکاتە 11٪ـی تووشبووان.